Vì sao chọn Scopus làm nguồn dữ liệu?
Scopus là cơ sở dữ liệu tóm tắt và trích dẫn đa ngành do Elsevier vận hành, bao phủ tạp chí khoa học, kỷ yếu hội nghị và sách từ rất nhiều nhà xuất bản. So với nhiều nguồn khác, Scopus thường có độ bao phủ rộng hơn ở các ngành khoa học xã hội, kỹ thuật và ở các tạp chí ngoài khu vực Bắc Mỹ, châu Âu. Vì thế đây thường là lựa chọn đầu tiên khi lĩnh vực của bạn có nhiều công bố từ châu Á hoặc từ các tạp chí chuyên ngành hẹp.
Mỗi bản ghi Scopus có nhiều trường hữu ích cho trắc lượng thư mục: tên tác giả kèm mã định danh, cơ quan, từ khóa tác giả, từ khóa chỉ mục, tóm tắt, nguồn tài trợ và danh mục tài liệu tham khảo. Khai thác đúng các trường này là điều kiện để có kết quả tin cậy.
Xây dựng truy vấn Scopus
Chúng tôi dùng chế độ tìm kiếm nâng cao (Advanced search) để kết hợp mã trường, toán tử logic và bộ lọc. Ví dụ minh hoạ một truy vấn cho chủ đề giả định về kinh tế tuần hoàn:
TITLE-ABS-KEY ( "circular economy" OR "circular business model*" )
AND PUBYEAR > 2009 AND PUBYEAR < 2026
AND ( LIMIT-TO ( DOCTYPE , "ar" ) OR LIMIT-TO ( DOCTYPE , "re" ) )
AND ( LIMIT-TO ( LANGUAGE , "English" ) )
Truy vấn được thử nghiệm qua nhiều vòng: kiểm tra xem các bài then chốt bạn cung cấp có được tìm thấy không, đọc ngẫu nhiên một mẫu kết quả để ước lượng tỷ lệ bài không liên quan, rồi điều chỉnh từ đồng nghĩa hoặc bổ sung điều kiện loại trừ.
Xuất dữ liệu đúng định dạng
| Định dạng | Phù hợp cho | Ghi chú |
|---|---|---|
| CSV | VOSviewer, Bibliometrix, Excel | Cần chọn xuất toàn bộ thông tin, gồm tóm tắt, từ khóa và tài liệu tham khảo |
| BibTeX | Bibliometrix, phần mềm quản lý tài liệu | Thuận tiện khi gộp với nguồn khác trong R |
| RIS | Phần mềm quản lý tài liệu, sàng lọc | Ít dùng trực tiếp cho phân tích mạng |
Giới hạn số bản ghi mỗi lần xuất phụ thuộc định dạng và gói đăng ký của tổ chức. Khi kết quả lớn, chúng tôi chia nhỏ theo năm công bố và ghép lại, kiểm tra để không thiếu hoặc trùng bản ghi. Hướng dẫn chi tiết có tại trang xuất dữ liệu Scopus.
Quy trình phân tích dữ liệu Scopus
1. Xác nhận quyền truy cập
Dữ liệu được xuất thông qua quyền truy cập hợp lệ của tổ chức bạn khi điều khoản yêu cầu; nếu bạn tự xuất, chúng tôi gửi hướng dẫn từng bước.
2. Hoàn thiện truy vấn
Thử nghiệm, ghi lại từng phiên bản và số kết quả để đưa vào phụ lục.
3. Làm sạch
Loại bản ghi lỗi, bản đính chính, bản ghi thiếu tác giả; chuẩn hoá tên cơ quan và từ khóa.
4. Phân tích
Thống kê mô tả về sản lượng, trích dẫn, tác giả, nguồn, quốc gia và 4 bản đồ VOSviewer trong gói Cơ bản.
5. Bàn giao
Bạn nhận tệp đã xử lý, hình ảnh và báo cáo kỹ thuật trong 5 ngày làm việc với gói Cơ bản.
Đặc điểm riêng của dữ liệu Scopus cần xử lý
- Author ID: mã định danh tác giả giúp phân biệt người trùng tên, nhưng đôi khi một người có nhiều hồ sơ. Chúng tôi kiểm tra các trường hợp tác giả năng suất cao.
- Tên cơ quan: cùng một trường đại học có thể xuất hiện dưới nhiều cách viết, đặc biệt với tên tiếng Việt có hoặc không dấu.
- Loại tài liệu: cần quyết định giữ hay loại kỷ yếu hội nghị, chương sách, bài đang in (article in press) tuỳ mục tiêu.
- Index Keywords: được gán theo các bộ từ vựng có kiểm soát, hữu ích nhưng khác về bản chất so với từ khóa tác giả.
Trình bày nguồn Scopus trong bài báo
Phần Phương pháp cần nêu tên cơ sở dữ liệu, truy vấn nguyên văn, ngày truy xuất, các bộ lọc, số bản ghi ban đầu và sau làm sạch. Nên nói rõ lý do chọn Scopus và thừa nhận hạn chế về độ bao phủ, chẳng hạn một số tạp chí trong nước chưa được chỉ mục. Báo cáo kỹ thuật của chúng tôi cung cấp sẵn các thông tin này.
Ngoài ra, số trích dẫn trên Scopus tiếp tục thay đổi sau ngày xuất, vì vậy chúng tôi ghi rõ ngày truy xuất và không trộn số liệu lấy vào các ngày khác nhau trong cùng một phân tích. Những bản ghi gần trùng, ví dụ bài đang in và bản chính thức của cùng một bài, cũng được phát hiện và gộp lại.